<!-- /* Font Definitions */ @font-face {font-family:Tahoma; panose-1:2 11 6 4 3 5 4 4 2 4; mso-font-charset:0; mso-generic-font-family:swiss; mso-font-pitch:variable; mso-font-signature:1627421319 -2147483648 8 0 66047 0;} /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {mso-style-parent:""; margin:0cm; margin-bottom:.0001pt; text-align:right; mso-pagination:widow-orphan; direction:rtl; unicode-bidi:embed; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";} p {mso-margin-top-alt:auto; margin-right:0cm; mso-margin-bottom-alt:auto; margin-left:0cm; mso-pagination:widow-orphan; font-size:12.0pt; font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-font-family:"Times New Roman";} @page Section1 {size:595.3pt 841.9pt; margin:72.0pt 90.0pt 72.0pt 90.0pt; mso-header-margin:35.4pt; mso-footer-margin:35.4pt; mso-paper-source:0; mso-gutter-direction:rtl;} div.Section1 {page:Section1;} -->

اصلاح الگوی مصرف چراوچگونه؟

اصلاح الگوي مصرف كه به معني نهادينه كردن روش صحيح استفاده از منابع كشور و استفاده كارآمد از عوامل توليد  كار و سرمايه است ، سبب ارتقاي شاخص هاي زندگي و كاهش هزينه ها شده و زمينه اي براي گسترش عدالت است .
آمار و اطلاعات نشان  ميدهد كه در كشور ما در همه زمينه هاي مصرف دچار افراط  هستيم و متوسط هزينه هاي ما از كشورهاي همچون هندوستان ، پاكستان و حتي كشورهاي غربي بالاتر است و اين مساله را در انرژي، مواد غذايي و ديگر زمينه ها شاهد هستيم .
بر حسب بررسي ميداني كه در تهران و بعضي از مراكز استانها شده است گفته ميشود كه 33 درصد نان ضايعات است يك سوم همه ناني كه در اين شهرها توليد ميشوددور ريخته ميشود در مورد آب بررسي هايي كه كرده‌اند در مصرف خانگي حدود 22 % است .

ايران در مقايسه با ميانگين جهاني چهار تا پنج برابر ، بيشتر سوخت مصرف ميكند . به گفته معاون وزير بازرگاني سرانه مصرف نان در ايران حدود 160 كيلو گرم در سال است كه نسبت به كشورهاي اروپايي بيش از دو تا سه برابر است . مصرف آب در ايران 70% بيشتر از الگوي جهاني است ايران نوزدهمين كشور پر مصرف برق در دنياست ايران در رتبه سوم جهان در خصوص مصرف گاز قراردارد . بر اساس گزارشات صندوق بين المللي پول ايران دومين كشور جهان از نظر پرداخت يارانه انرژي با 37 ميليارد دلار ميباشد .
متاسفانه بالاترين مصرف كننده انرژي در جهان هستيم به طور كه در زمينه هاي انرژي حدود 17 برابر كشور ژاپن 8/5 برابر اروپا و 2/5 برابر كشور چين مصرف كننده هستيم ،همچنين به لحاظ مصرف آب و برق نيز در زمره پر مصرف ترين كشور ها مي باشيم . تصويب لايحه هدفمند كردن يارانه و اجرای آن به صورت منطقي ميتواند هم در جهت ارتقاي بهره وري ، اصلاح الگوي مصرف و تحقق شعار سال 1388 باشد . اصلاح الگوي مصرف دردوسطح" توليدكالا " و"مصرف كالا "قابل بررسي است در سطح توليد كالا كه از مرحله تبديل مواد خام تا انتقال و توزيع به مصرف كننده را شامل مي‌شود نياز است كه سازندگان و توليد كنندگان هر دو بخش دولتي و خصوصي بر رعايت ضوابط زیست محيطي ، فن‌آموزي توليد و كالاهاي خود را با استانداردهاي جهاني و حتي الامكان مناسب با اقليم هر منطقه مطابق كنند .
اگر بتوانيم آگاهي و سطح فرهنگ عام را افزايش دهيم قادر خواهيم بود هم بهره وري توليد را افزايش داده و هم از مصرف گرايي جلوگيري كرده و لاجرم از اتلاف منابع ممانعت به عمل آورده و همين امر ، منابع رابه حد وفور براي گسترش ظرفيت هاي توليدي در اختيار خواهد گذاشت . در اين ميان هر اندازه توزيع ثروت و درآمد در دورن جامعه نامتوازن باشد روحيه مصرف گرايي رواج و گسترش سريع تري در دورن جامعه خواند داشت ، به علاوه منبع كسب درآمد ، عامل اساسي براي روحيه مصرف گرايي خواهد بود ، بدين صورت درآمد كلاني كه از طريق كسب رانت هاي مختلف حاصل شده باشد به خاطر اين كه از طريق توليد حاصل نمي‌شود ، روحيه مصرف گرايي را نيز سريع تر رواج ميدهد .
بنابراين هر گاه دگرگوني هاي اقتصاد ی، حقوقي ، اجتماعي كمتر باشد امكان ايجاد اين رانت كمتر بوده و در نتيجه كسب ثروت هاي بي حساب و باد آورده مشكل تر شده و لاجرم از تجملات و لوكس گرايي كاسته خواهد شد .
متاسفانه در شرايط فعلي بخش عمده اي از وابستگي كشور به واردات در نتيجه اسراف و مصرف گرايي است واين خود دليلي بر ضرورت اصلاح الگوي مصرف در كشور و ساماندهي در تئوري‌هاي دانشگاهي و اقتصاد كشور است ، در غير اين صورت با مصرف لجام گسيخته مواجه خواهيم شد .
اصلاح الگوي مصرف نيازمند فرهنگ سازي پايدار است و اين خود نيازمند راهكارهايي است تا همه افراد جامعه الزام رفتارهاي اصلاح مصرف را احساس كنند و به تدريج اين اصلاح نهادينه شده و به يك رفتار پايدار و نهايتاً به يك فرهنگ در تمامي عرصه هاي مصرف تبديل شود .
در سطح مصرف كالا بايد با فرهنگ سازي نحوه مصرف بهينه خصوصاً آب ، برق و گاز كه تهيه آنها براي مصرف كننده سهل الوصول‌تر است آموزش ، از طريق مدارس ، توليد كنندگان ، وزارت نيرو و شركت گاز بسيار موثرتر باشد . همچنين مردم ايران به علت پيوند با دين و مظاهر مقدس ديني به خوبي سنت هاي نهادينه شده را مي پذيرند و بدان ارج مي نهند لذا مي‌توان در بخش آموزش از تعاليم و آموزه هاي ديني كه بر صرفه جوئي تاكيد دارند نيز بيشتر بهره برد و چه زيبا و زيبنده است اين دعاي دلنشين امام زين العابدين ( ع ) در صحيفه سجاديه ، ((اللهم صل علي محمد و آل محمد و احجبني عن اسرف و الازدياد و قومني بالبذل و اقتصاد و علمني حسن التقدير و اقبضني بلطفك عن التبذير و اجرمن اسباب الحلال رزقي))پروردگارا بر محمد و آل محمد درود بفرست و مرا از اسراف و زياده روي بازدار و به بخشش ومیانه روي استواري عطا فرما ،بياموز كه اندازه نگاه دارم و به لطف خود مرا از تبذير نگاه دار واز راه حلال روزي مرا مقرر فرما .
اصولاً مصرف اجتماعي ، ارتباطي مستقيم با بينش افراد نسبت به مال و درآمد خود دارد ، فرد ممكن است دو گونه تصور از مال و دارايي خود داشته باشد .
1 – دارايي خود را فقط محصول تلاش خود برشمرد و طبيعي است ، اين شخص اعتقادي به مصرف اجتماعي نخواهد داشت .
2 - خدا را مالك حقيقي و خود را مالك در طول مالكيت خداوندي بداند طبيعي است اين شخص براي اموال خود حساب ديگري باز مي‌كند و اموال خود را فقط براي نياز خود نمي‌خواهد بلكه در آن حقوقي براي ديگران مي‌بيند، طرز تلقي افراد از زندگي مادي و اعتقادي و با بي‌اعتقادي به زندگي اخروي تاثير بسزايي در ميزان مصرف اجتماعي دارد .

با تشکر -جلیلی

فرهنگ، مصرف گرايي و تبليغات بازرگاني

ورود به «جامعه صنعتي بازار» كه شكل گيري آن به تدريج، پس از انقلاب صنعتي، در كشورهاي غربي آغاز شد و در نيمه دوم قرن بيستم، به وضوح، در بيشتر سرزمين هاي پيشرفته صنعتي مشاهده مي شود، دگرگوني هاي گسترده اي را در زمينه هاي مختلف پديد آورده است. براي اولين بار در طول تاريخ، انسان ها با كالاهايي محاصره شدند كه بيشتر آنها را نمي شناختند و مصرف اين كالاها برايشان عجيب، و در بسياري موارد، باورنكردني بود. هرچند برخي از اين كالاها پيش تر هم وجود داشتند و از آنها استفاده به عمل مي آمد، اما اينك به گونه اي كاملاً متفاوت و با ويژگي هاي ناشناخته عرضه مي شدند. اين كالاها به تدريج، بازار مصرف را انباشتند و در كنار كالاهاي ديگري قرار گرفتند كه پيش تر براي عموم، شناخته شد و قابل مصرف بودند. در اين شرايط، ديگر دانش و هوش مصرف كننده، به تنهايي براي استفاده بهينه از كالاها پاسخگو نبود و نياز به دانش وسيع تري براي شناخت و به كارگيري كالاهاي متنوع احساس مي شد.

شكل تكامل يافته جامعه صنعتي بازار، «جامعه مصرف كننده» است. اين جامعه، با انبوهي از كالاهاي ساخته شده و طبقه بندي شده، روبه روست كه به راحتي در دسترس خريداران قرار مي گيرند و آنان را بر آن مي دارند كه از ميان مجموعه اي گسترده از يك نوع كالا، آن را كه بيش تر مي پسندند، انتخاب و خريداري كنند. ويژگي ديگر جامعه مصرف كننده، اين است كه كالاهاي متنوع، دايماً به نحوي، در معرض دگرگوني و تغيير اساسي هستند و به ندرت، در مدتي طولاني، كالايي به همان شكل اوليه خود، باقي مي ماند.
افزايش بي سابقه و بسيار چشمگير درآمد واقعي و قابل تصرف شهروندان در اكثر كشورهاي پيشرفته صنعتي، آزادي عمل در خريد و انتخاب و مصرف كالاهاي عرضه شده و افزايش اوقات فراغت، عواملي بوده اند كه به مصرف انبوه كالاها در جوامع مصرف كننده انجاميده است. عوامل ياد شده، اين جوامع را برآن داشته اند كه به فعاليت هاي بازاريابي روي آورده و با استعانت از آنها، به بسط و گسترش بيشتر مصرف بپردازند و از قلمروي مصرف كالاهاي ضروري، پا فراتر نهاده و به شكل كاملاص متفاوت از پيشينيان، رفتار كنند. به علاوه، بايد در نظر داشت كه مفهوم كالاها و مصارف ضروري، در مقايسه با گذشته، كاملاً دگرگون شده است. آنچه پنجاه سال پيش ضروري بود، امروز ضروري نيست يا برعكس، آنچه امروز به عنوان ضرورت مطرح مي شود، پنجاه سال پيش، اساساً مطرح نبود. حتي كالاهايي مثل مواد غذايي نيز از اين قاعده مستثنا نيستند و نمي توان گفت مواد غذايي ضروري امروز، ديروز هم ضروري بوده اند و يا برعكس. از اين رو، بايد تعريف ديگري از مصارف ضروري ارايه كرد و آن را در جوامع مختلف، به گونه اي متمايز، مورد توجه قرار دارد. حتي در يك جامعه واحد، با توجه به نوع معيشت افراد و بسياري از عوامل ديگر كه در متن هاي بازاريابي به تفصيل آمده اند، نوع كالاهاي ضروري در ميان گروه هاي مختلف افراد، متفاوت است به علاوه، در جامعه مصرف كننده، هرگاه عده اي از مصرف كنندگان بخواهند از بند مصرف برخي از كالاها برهند، بازاريابان و دست اندركاران تبليغات، آنان را تشنه مصرف ديگري مي كنند و با خود پيش مي برند و نمي گذارند كه آتش تنور مصرف، به خاموشي گرايد. در اين حال، مي توان گفت كه مصرف، پايان ناپذير است و هرگز نمي توان از دام آن رهايي يافت.